Bezpieczeństwo na Wyspach Kanaryjskich: co warto wiedzieć, planując drugi dom

W Polsce coraz więcej mówi się o zagrożeniu ze strony Rosji. Rozumiem to i nie zamierzam tego bagatelizować. Coraz częściej słyszę też pytanie: „czy mieszkanie na Kanarach to rozsądny plan B?”

Od razu uczciwie: nikt nie jest w stanie obiecać, że jakieś miejsce w Europie będzie bezpieczne w każdym scenariuszu. Nie znajdziesz tu takiej obietnicy. Zamiast niej zebrałem fakty ze źródeł urzędowych: co przemawia za Wyspami Kanaryjskimi, jakie mają słabe punkty i o czym pamiętać, jeśli myślisz o drugim domu.

1. Kanary to Hiszpania, Unia Europejska i NATO

Wyspy Kanaryjskie są częścią Hiszpanii. Hiszpania należy do NATO od 30 maja 1982 roku i do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, dziś Unii Europejskiej, od 1 stycznia 1986 roku.

Czy wyspy leżące u wybrzeży Afryki są objęte sojuszniczą obroną? Artykuł 6 Traktatu Północnoatlantyckiego opisuje obszar, którego dotyczy art. 5. Obejmuje on między innymi wyspy pod jurysdykcją państw członkowskich na obszarze północnoatlantyckim, na północ od zwrotnika Raka.

Traktat nie wymienia Kanarów z nazwy. Leżą one jednak mniej więcej między 27 a 29 stopniem szerokości północnej, a zwrotnik Raka przebiega na około 23,4 stopnia, więc mieszczą się w tym opisie. Wątpliwości, o których czasem się czyta, dotyczą hiszpańskich miast Ceuty i Melilli na lądzie afrykańskim, a nie wysp.

Drugi fakt jest geograficzny. Z Warszawy na południe Teneryfy jest w linii prostej około 4100 km, a z Madrytu około 1800 km. To nie jest tarcza. To po prostu duża odległość od wschodniej granicy Unii.

2. Bezpieczeństwo na co dzień: przestępczość w liczbach

Na co dzień dużo bardziej prawdopodobne niż zagrożenia militarne są zwykłe sprawy: kradzież, włamanie, oszustwo. Poniżej dane hiszpańskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych za 2025 rok (Balance de Criminalidad, dane wstępne).

*Wskaźniki dla Kanarów i prowincji wyliczyłem sam, dzieląc liczby ministerstwa przez ludność według hiszpańskiego urzędu statystycznego INE na 1 stycznia 2025 roku. Obejmują przestępczość tradycyjną i internetową.

Wniosek: poziom przestępczości na Kanarach jest zbliżony do średniej hiszpańskiej, nieco od niej niższy. Nie jest to jednak miejsce wolne od problemów. W 2025 roku liczba przestępstw na wyspach wzrosła o 3,1%, a rozbojów przybyło z 1752 do 2033. Włamań do mieszkań było za to o 10,3% mniej.

W praktyce w kurortach warto pamiętać o podstawach: pilnuj rzeczy w zatłoczonych miejscach, nie zostawiaj niczego na widoku w samochodzie i dobrze zabezpiecz mieszkanie, które stoi puste przez część roku. O ryzyku zajęcia lokalu przez okupas przeczytasz w pytaniach i odpowiedziach na stronie o inwestycji pod wynajem.

W nagłej sytuacji dzwonisz pod 112. Ten numer działa bezpłatnie w całej Unii Europejskiej.

3. Słabe punkty wyspy: woda, prąd i żywność

To część, o której mówi się rzadko, a przy myśleniu o kryzysie jest najważniejsza. Wyspa jest mocno zależna od dostaw z zewnątrz.

• Prąd. W 2025 roku odnawialne źródła dały na Kanarach 20,8% produkcji energii elektrycznej, a 79,2% pochodziło z produktów naftowych, które trzeba przywieźć statkami (dane ISTAC).
• Woda. Na Teneryfie około 70% wody wciąż pochodzi z tradycyjnych galerii i studni, a reszta z odsalania i oczyszczania ścieków. W skali całego archipelagu odsalanie daje około 32% wody, a na Lanzarote i Fuerteventurze praktycznie całość. Odsalarnie potrzebują energii.
• Żywność. Raport Uniwersytetu La Laguna przygotowany dla rządu Kanarów (dane z lat 2013–2017) szacuje, że lokalna produkcja pokrywa około 30% spożywanych kalorii. Resztę wyspy sprowadzają.

Co to oznacza w praktyce? W razie poważnych zakłóceń transportu morskiego czy lotniczego ceny i dostępność niektórych towarów mogą zmieniać się szybciej niż na kontynencie. Nie jest to powód do paniki, ale warto o tym pamiętać. Rozsądnie jest mieć w domu zapas podstawowych rzeczy, a zwłaszcza leków przyjmowanych na stałe.

4. Natura: pożary, wulkany i calima

Kanary to wyspy wulkaniczne i to ma swoje konsekwencje.

• Pożar na Teneryfie w 2023 roku. Ogień wybuchł 15 sierpnia i objął 14 751 ha w 12 gminach, głównie na zalesionych zboczach. Ewakuowano ponad 13 000 osób. Nikt nie zginął, a domy nie poniosły poważniejszych szkód.
• Erupcja na La Palmie w 2021 roku. Wulkan Tajogaite był aktywny przez 85 dni, od 19 września do 13 grudnia. Lawa pokryła około 1219 ha, a według katastru zniszczyła 1676 budynków, w tym 1345 mieszkalnych. Nikt nie zginął od lawy. Jedna osoba zmarła pośrednio, podczas usuwania popiołu z dachu.
• Teide. Wulkan monitorują hiszpański Instytut Geograficzny (IGN) i kanaryjski instytut wulkanologiczny INVOLCAN. Ostatnia erupcja na Teneryfie miała miejsce w 1909 roku (Chinyero). W 2026 roku pod wyspą rejestrowano roje drobnych wstrząsów, ale w sierpniu 2026 roku komitet naukowy rządu Kanarów ocenił, że nie ma podstaw do spodziewania się erupcji w najbliższych tygodniach i miesiącach, i nie podniósł poziomu alarmu.
• Calima. Kilka razy w roku nad wyspy nadciąga pył znad Sahary, który na kilka dni pogarsza jakość powietrza. Dla osób z problemami oddechowymi to realna uciążliwość.

Dla kupującego wynikają z tego proste pytania: czy nieruchomość nie leży przy granicy lasu, jak wyglądają drogi ewakuacyjne i co dokładnie obejmuje ubezpieczenie, łącznie z ryzykami nadzwyczajnymi.

5. Bezpieczeństwo prawne: czy Twoja własność jest pewna

Dla osoby planującej drugi dom równie ważne jak spokojna okolica jest to, czy dokumenty są w porządku. Hiszpania ma rejestr nieruchomości (Registro de la Propiedad), a przed zakupem warto sprawdzić:

• wypis z rejestru (nota simple): kto jest właścicielem i czy są obciążenia,
• zaległości wobec wspólnoty, bo za rok zakupu i trzy poprzednie lata obciążają one nieruchomość,
• zapłacony podatek od nieruchomości (IBI),
• legalność tarasów, rozbudów i sposobu użytkowania.

Notariusz w Hiszpanii jest bezstronny i nie reprezentuje kupującego, dlatego te rzeczy sprawdza niezależny prawnik, najlepiej przed wpłatą zadatku. Co może się stać, gdy nikt tego nie sprawdzi, pokazuje wyrok w sprawie oszustwa przy sprzedaży domu w Tegueste. Więcej o różnicach przy zakupie starszego i nowego mieszkania pisałem we wpisie o rynku pierwotnym i wtórnym.

Przy krótszych pobytach pamiętaj też o zdrowiu: Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) daje w Hiszpanii dostęp tylko do publicznej opieki zdrowotnej. Prywatne kliniki jej nie honorują, więc przy dłuższych pobytach warto rozważyć dodatkowe ubezpieczenie.

Czy Kanary to dobry „plan B”?

Moja uczciwa odpowiedź brzmi: mogą być rozsądnym miejscem na drugi dom, ale nie kupuj pod wpływem strachu.

Za Kanarami przemawiają członkostwo w Unii i NATO, duża odległość od wschodniej flanki, przestępczość na poziomie średniej hiszpańskiej, łagodny klimat i przejrzysty system rejestracji własności. Przeciw lub przynajmniej „do przemyślenia” przemawiają zależność od dostaw, ryzyka naturalne i odległość od rodziny w Polsce, czyli kilka godzin lotu w każdą stronę.

Zanim podejmiesz decyzję, zadaj sobie pięć pytań:

1. Czy kupuję miejsce, w którym chcę żyć także w spokojnych czasach, czy tylko polisę na wypadek kryzysu?
2. Czy stać mnie na zakup bez angażowania wszystkich oszczędności w jedną nieruchomość?
3. Czy spędziłem na wyspie trochę czasu poza sezonem wakacyjnym?
4. Czy wiem, jak wygląda dostęp do lekarza, szkoły i lotniska z wybranej okolicy?
5. Czy dokumenty nieruchomości sprawdzi niezależny prawnik?

Jeśli wybierasz między stronami wyspy, zacznij od porównania południa i północy Teneryfy, a o codzienności, która nie mieści się w tabelkach, pisałem we wpisie o życiu na Teneryfie na co dzień.

Jeśli chcesz spokojnie przejść przez te pytania pod swój budżet, zacznij od Paszportu Kupującego albo napisz do mnie.

Źródła

• Traktat Północnoatlantycki, art. 5 i 6 (NATO)
• Hiszpania i NATO (NATO)
• Historia rozszerzeń Unii Europejskiej (Komisja Europejska)
• Balance de Criminalidad, IV kwartał 2025 (Ministerio del Interior)
• Ludność według INE
• Produkcja energii elektrycznej na Kanarach w 2025 r. (ISTAC)
• Gospodarka wodna Teneryfy (Retema, wywiad z Consejo Insular de Aguas)
• Odsalanie wody na Kanarach (Gobierno de Canarias)
• Stopień samowystarczalności żywnościowej Kanarów (Uniwersytet La Laguna, 2019)
• Pożar na Teneryfie w 2023 r. (Gobierno de Canarias)
• Erupcja na La Palmie w 2021 r. (IGN)
• Ocena aktywności sejsmicznej Teneryfy, sierpień 2026 (Diario de Avisos)
• Numer alarmowy 112 (Komisja Europejska)
• EKUZ w Hiszpanii (Komisja Europejska)